Is keuring van noodverlichting verplicht?
Bent u op zoek naar het energieprestatiecertificaat van uw woning om uw vastgoeddossier aan te vullen of het aan uw makelaar te bezorgen? Bij ACEG ontvangt u uw verslag rechtstreeks per e-mail. Via regionale overheidsplatformen kunt u ook de beschikbare informatie over uw woning raadplegen: het Passeport Bâtiment in Wallonië en de Woningpas in Vlaanderen.
Het korte antwoord is: ja, in bedrijven, openbare gebouwen en veel professionele of gemeenschappelijke omgevingen is periodieke controle van noodverlichting meestal wel verplicht of minstens aantoonbaar verwacht, net als de keuring brandblussers in veel professionele contexten. Voor particuliere woningen geldt niet dezelfde algemene jaarlijkse plicht.
Welke verplichting precies geldt, hangt af van het type gebouw, het gebruik, de Belgische regelgeving en de normen die op de installatie van toepassing zijn. Daarbovenop kunnen ook een verzekeraar of interne veiligheidsprocedures bijkomende eisen opleggen, terwijl een brandaudit kan helpen om bredere brandveiligheidsrisico’s en conformiteit in kaart te brengen. Hieronder leest u voor wie de keuringsplicht in de praktijk geldt, welke regels en normen meespelen, wat tijdens een keuring wordt nagekeken, hoe u zich voorbereidt en wat belangrijk is bij batterijvervanging.
Voor welke gebouwen en organisaties de verplichting geldt
| Omgeving | Periodieke keuring in de praktijk | Toelichting |
|---|---|---|
| Particuliere woning | Niet als algemene jaarlijkse regel | Er geldt niet dezelfde brede periodieke plicht als in professionele contexten. |
| Bedrijven en professionele gebouwen | Meestal wel | Noodverlichting moet bij uitval van de normale verlichting correct blijven functioneren. |
| Openbare en gemeenschappelijke omgevingen | Meestal wel | Evacuatieroutes, uitgangen en veiligheid van aanwezigen spelen hier sterk mee. |
| Zorg, logies, kinderopvang en andere publiek toegankelijke gebouwen | Vaak met specifieke voorschriften | Voor deze gebouwtypes gelden geregeld bijkomende brandveiligheidseisen. |
| Gebouwen met extra eisen van verzekeraar of intern beleid | Mogelijk strenger | Een verzekeraar of interne procedure kan controles vaker of uitgebreider vragen. |
Welke regelgeving en normen de keuring sturen
Er bestaat geen los antwoord dat voor elk gebouw identiek is. De juridische basis hangt af van de context van de installatie: een werkplaats, een publiek toegankelijk gebouw, een gemeenschappelijke omgeving of een gebouw met specifieke brandveiligheidseisen. In de praktijk wordt daarbij vaak verwezen naar kaders zoals ARAB, de Codex, het KB Brandpreventie op de arbeidsplaatsen, het KB Basisnormen en de norm NBN EN 1838.
Wetgeving kan de verplichting opleggen, terwijl normen vooral beschrijven hoe nood- of veiligheidsverlichting technisch moet presteren en geplaatst moet worden. De termen noodverlichting en veiligheidsverlichting worden vaak naast elkaar gebruikt, maar de toepasselijke wettelijke tekst of norm blijft altijd doorslaggevend.
Wat bij een keuring van noodverlichting wordt nagekeken
Bij een keuring gaat het niet alleen over de aanwezigheid van armaturen, maar vooral over hun werking en geschiktheid.
- Of de noodverlichting correct geplaatst is en de evacuatieroutes voldoende dekt.
- Of de armaturen automatisch werken bij uitval van de normale verlichting.
- Of een eerste controle nodig is na plaatsing, uitbreiding of vervanging van toestellen.
- Of functietesten, luxmetingen en autonomietesten nodig zijn volgens de toepasselijke eisen.
- Of de resultaten worden vastgelegd in een verslag of rapport met eventuele tekortkomingen en corrigerende acties.
Hoe de keuring praktisch voorbereid wordt
Een vlotte keuring begint met een goede voorbereiding. Die voorbereiding stemt u best vooraf af met de keuringsinstantie, omdat de gevraagde informatie mee afhangt van de norm of wettelijke basis waarop gecontroleerd wordt.
- Zorg voor toegang tot de verdeelborden en de beveiligingen die de noodverlichting voeden.
- Voorzie toegang tot alle ruimtes waar nood- of veiligheidsverlichting aanwezig is, zoals gangen, trappenhallen, technische lokalen en uitgangen.
- Maak duidelijk welke kringen of zekeringen de armaturen voeden, zodat testen gericht en veilig kunnen verlopen.
- Houd nuttige documentatie klaar, zoals een eendraadschema, een aanduidingslijst, plannen of een overzicht van het aantal toestellen en de gebouwomvang.
- Hou er rekening mee dat tijdens de keuring circuits tijdelijk kunnen worden uitgeschakeld om de omschakeling bij spanningsuitval te controleren.
- Voor een betrouwbare autonomietest moeten de toestellen voldoende lang onder spanning hebben gestaan, zodat de accu correct geladen is.
- Luxmetingen zijn vooral zinvol wanneer daglicht of andere aanwezige verlichting de meetresultaten niet sterk beïnvloeden.
Wanneer de batterij of accu vervangen moet worden
De batterij of accu van noodverlichting wordt in de praktijk vaak vervangen als onderdeel van het onderhoud, en daarbij wordt geregeld een richttermijn van ongeveer vijf jaar genoemd. Zo’n termijn mag u alleen niet blind volgen. De juiste vervanging hangt af van het type installatie, de onderhoudsvoorschriften en de resultaten van de functie- en autonomietest.
Haalt de noodverlichting haar vereiste autonomie niet meer, dan leidt dat bij een keuring doorgaans tot een opmerking, een herstelactie of een vervanging van de batterij of het toestel.
Welke andere brandveiligheidskeuringen vaak samen bekeken worden
Gebouwbeheerders plannen brandveiligheidscontroles vaak samen in, bijvoorbeeld met keuring branddetectie, maar elke installatie heeft haar eigen verplichting, controlebasis en attestering. In gebouwen met haspels is een keuring brandhaspels eveneens een relevante aanvullende controle.
| Installatie | Wat vaak samen ingepland wordt | Belangrijk verschil |
|---|---|---|
| Noodverlichting | Controle van werking, plaatsing en autonomie | Eigen verslaggeving en eigen technische criteria |
| Brandblussers | In professionele en openbare context doorgaans ook periodiek, vaak jaarlijks | Aparte verplichting en aparte attestering |
| Branddetectie | Controle en onderhoud volgens het eigen systeem en risico | Niet hetzelfde ritme of dezelfde controlebasis als noodverlichting |
Beheert u meerdere installaties, dan zijn de ACEG-pagina’s over keuring van brandblussers, keuring van branddetectie en keuring noodverlichting logische vervolgstappen.